Yayınlarımız

Image

COVID-19 DAN KAYNAKLI DEĞİŞİKLİKLER

Covid-19 isimli virüsün tüm dünyayı ansızın etkisi altına alması ve ciddi ölüm tehlikesine neden olması karşısında tüm ülkeler bir dizi ciddi tedbirler almaya başlamışlardır. Bu kapsamda ülkemizde de salgının önlenmesi için bir çok önlem alınmıştır. Bu önlemlerden vatandaşlarımızın hukuki ilişkilerini etkileyen değişikliklerin neler olduğuna dair bilgilendirmelerde bulunmak gerekmiştir.
KİRA HUKUKU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER
1-7226 sayılı Kanun 26.03.2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yasa ile birçok alanda düzenlemeler yapılmıştır. Toplumu en çok ilgilendiren konulardan biri olan konut ve işyeri kiraları konusunda da anılan kanun ile bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre;
1/3/2020 tarihinden 30/6/2020 tarihine kadar işleyecek iş yeri kira bedelinin ödenememesi kira sözleşmesinin feshi ve tahliye sebebi oluşturmaz.
Kuralı getirilmiştir. Düzenlemenin sadece işyerlerine ilişkin olduğu, konutları kapsamadığı görülmektedir. Koronavirüsle mücadele kapsamında, öncelikle birçok işyeri kapatılmış olduğundan, ticari faaliyette bulunması imkansız hale gelmiş olan işletmelerin, kira ödeyemediği için işyerinden tahliye edilmesi haksız olacağından, kanunkoyucu 1 Mart 2020 ile 30 Haziran 2020 tarihleri arasında ödenmemiş olan kiraları gerekçe göstererek işyerinin tahliyesinin talep edilemeyeceğini hüküm altına almıştır.
2-Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta bu tarihler arasında ödenmemiş olan kira borçlarından dolayı sadece “tahliye” yolunun durdurulmuş olduğudur. Tahliyelerin durdurulmuş olması, bu aylara ilişkin kiraların ödenmeyeceği anlamına gelmez.  Yani işyerleri Mart, Nisan ve Haziran aylarının kirasını ödemezler ise haklarında icra takibi yapılabilecek, ancak tahliye edilemeyeceklerdir. İşyerlerinin mücbir sebep nedeniyle kullanılamaz hale gelmiş olmasının kira borcunu ortadan kaldırıp kaldırmayacağı sorunu kanun tarafından cevaplanmış değildir. Bu konuda mutlaka hukuki ihtilaflar yaşanacak ve yargı tarafından bu soru cevaplanacaktır.
3-Şimdilik yasa değişikliğine göre bilinmesi gereken, Mart, Nisan ve Haziran aylarına ilişkin kira borçlarının ödeme yükümlülüğünün ortadan kalkmadığı, ancak bu aylara ilişkin ödeme yapılmaması nedeniyle bu aylara ilişkin kira ödenmemesi nedeniyle işyerlerinin tahliye edilemeyeceğidir.
4-İşyeri olmayan, ticari nitelikli kullanılmayan yerlere yani konutlara ilişkin ise bugüne kadar herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Konutlar kullanılmaya devam edildiğinden kira borcu devam etmektedir.
 
İCRA HUKUKU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER
1-2279 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 22.03.2020 tarihinden itibaren 30/04/2020 tarihine kadar tüm icra takip ve işlemleri durdurulmuştur. İstisnası ise nafaka alacaklarına ilişkin takipler ile çocuk teslimine ilişkin mahkemelerce verilmiş tedbir kararlarının icrasıdır. Yoksulluk, iştirak veya yardım nafakası mevcut olup da nafaka borçlusu borcunu ödemiyorsa yeni icra takibi açılabilecek, yeni hacizler konabilecektir. Ayrıca velayeti kendisinde olan tarafa, diğer taraf çocuğu teslim etmekte direniyorsa, bu durumda mahkemece verilmiş tedbir kararının icrası mümkün olabilecektir. Ancak bunun dışında çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki taleplerine ilişkin takiplerin duracağı Adalet Bakanlığı İcra İşleri Daire Başkanlığı’nın duyurusunda net biçimde yer almaktadır.
2-İcra takip ve işlemlerinin durması şu anlama gelmektedir. Eğer bir alacağınız mevcutsa ve borçlu ödemiyorsa, 30/04/2020 tarihine kadar icra takibi başlatmanız mümkün değildir. İcra takibi başlatılmış ise devam edilmesi, yani haciz talep edilmesi, borçlu mallarına haciz konulması, maaşına ya da başkaca gelirlerine haciz konulması mümkün değildir. İcra işlemlerinin durmasının sadece borçlu ev ya da işyerine hacze gidilememesi olarak algılamak yanlıştır. Borçlunun hiçbir malına, örneğin arabasına haciz konulamayacaktır.
3-İcra takip ve işlemlerinin durdurulması, her zaman yoğun kalabalığın bulunduğu icra dairelerinde bu yoğunluğun azaltılması ve COvid-19 un yayılmasının önlenmesini amaçlamıştır. Ancak bu aşamada elbette kötü niyetli borçluların alacaklıdan mal kaçırmaya yönelik davranışları olacaktır. Bunların tespiti halinde cezai ve hukuk hakların kullanılması mümkündür.
4-Tersinden bakacak olursak, borcu olan ve icra aşamasına gelmiş olan borçluların 30/04/2020 tarihine kadar süre kazandıkları bir gerçektir. Bu dönemde borcu ödemek için beklenmedik ek bir fırsatın ortaya çıktığını söyleyebilmek mümkündür.  
5-Son olarak dikkat edilmesi gereken bir nokta da şudur. Her ne kadar icra işlemleri durmuş olsa da borçlular rızasıyla borç ödemek istediklerinde icra daireleri bu ödemeyi kabul etmek, zaman geçirmeden alacaklıya ödemek ve dosya borcunun tamamı ödenmiş ise hacizleri kaldırmak ve dosyayı kapatmak zorundadırlar. Bu işlemlerin tümü UYAP üzerinden yapılabildiğinden icra dairelerinde bir yoğunluk da yaratmayacaktır.
SÜRELERE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER
Tüm kamu kuruluşlarında teması en aza indirecek tedbirler alınmış olup, bundan adliyeler de doğrudan etkilenmiştir. Hukuk, hemen tüm hakların iddia edilebilmesi için belli sürelerle kısıtlanmış olan bir alandır. Bu nedenle her türlü dava itiraz ve hak arama talepleri belirli süreler içinde yapılmalıdır. Bu kapsamda adliyelerdeki yoğunluğu en aza indirebilmek için birçok süre durdurulmuştur. Kısa hangi sürelerin durdurulduğuna bakacak olursak;
1-7226 Sayılı Kanun 26.03.2020 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak Yürürlüğe Girmiştir. Yürürlüğe giren Kanun uyarınca usul hukukuna ilişkin bütün süreler 30.04.2020 Tarihine kadar durdurulmuştur. 
2-Başlıca durdurulan süreler; 
A-Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikayet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler 30/04/2020’ye kadar durdurulmuş durumdadır.
B- Hukuk Muhakemeleri Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, usul hükmü içeren diğer kanunlarda, taraflar yönünden belirlenen süreler, hakim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma müesseselerindeki süreler 30/04/2020’ye kadar durdurulmuş durumdadır.
C- Durma süresinin başladığı gün itibariyle, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün, yani 15 Mayıs 2020 tarihine kadar, onbeş günden fazla kalmış süreler de bitime kalan gün kadar uzamış durumdadır. 
DURMAYAN SÜRELER İSE
3- TCK da yer alan ceza ve suç zamanaşımları, kabahat ve idari yaptırım(örneğin trafik cezası) ile disiplin hapsi ve tazyik hapsi için kanunlarda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenen koruma tedbirlerine ilişkin süreler durmayacaktır.
Bu kapsamda süren davalarında istisnalar haricinde kendilerine tebligat gelmiş vatandaşların, sürelerin uzadığını ve hukuki yardımdan faydalanmakta gecikmiş olmayacaklarının bilincinde olmalı gereklidir.