Yayınlarımız

Image

ŞİRKET ORTAKLIĞINDAN ÇIKMA VE ÇIKARILMA

Şirketten Çıkarma

Birden fazla hissedarın bulunduğu şirketlerde ortaklar arasında uyuşmazlıklar yaşanması ve bu nedenle şirketin işlemez hale gelmesi ticari hayatta sık karşılaştığımız durumlardandır. Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar bazen o boyutlara gelmektedir ki; bir ortağın şirkete binasına girmesi, şirketin gidişatından bilgi sahibi olamaması söz konusu olmaktadır. Diğer yandan şirket aleyhine işlemler yapabilen ve şirkete kasten zarar verici davranışlarda bulunan ortaklar da görülmektedir.  Bu halde şirketin aynı ortak yapısıyla devamı mümkün olamayacağından, ya bir ortağın şirketten çıkma talebinde bulunması ya da ortaklığa zarar veren ortağın, haklı sebeple şirketten çıkarılmasını talep etmek durumuyla karşılaşılmaktadır.  Şirket ana sözleşmesinde bu konuda bir hüküm varsa sözleşmeye dayanılarak bir ortağı ortaklıktan çıkarmak mümkündür. Şüphesiz bu düzenlemenin hukuka aykırı olmaması ve yerinde kullanılması gereklidir. Sözleşmede hüküm yok ise mahkeme başvurmak gerekecektir.

Bir ortağın şirketten ihracı için mahkemeye başvurulur ise haklı sebebi ispat etmek gereklidir. Şirketten çıkarma talebini değerlendiren mahkemenin, bu talebin altında yatan sebebin haklı sebep olup olmadığını değerlendirmesi, ortağın şirketten çıkarılması ile ortaklığın ahenkli biçimde çalışıp çalışmayacağının tespiti ve çıkarmanın son çare olduğu ilkesinin de gözetilmesi gereklidir.

Konusu suç teşkil eden hareketlerde bulunmak genel olarak haklı nedenle şirketten ihraç sonucunu doğurur. Örneğin şirket toplantılarına katılmayan ortağın imzalarının taklit edilmek suretiyle karar alınması, suç teşkil eden bir davranış olup, aynı zamanda şirketten ihraç edilme sebebidir.

Konusu suç teşkil etmese dahi ortaklığa aykırı veya güven vermeyen davranışlarda bulunulması da ihraç sebebidir. Ortaklık yapısında meydana gelen sıkıntılar nedeniyle şirketin, hatalı bile olsa bazı davranışlarını ilgili makamlara bildirmek, şirketi şikayet ya da ihbar etmek ve buna benzer şirket aleyhine olacak davranışlarda bulunulması ihraca neden olacaktır.

Bu şekilde şirket aleyhine çalışan, suç işleyen ya da şirketin ahenkli çalışmasının önünde engel oluşturan ortaklar ile anlaşmak suretiyle şirketten çıkarmak mümkün değilse , mahkemeye başvurarak bu ortağın şirketten ihracını talep etmek gerekecektir. Elbette ihraç kararı ile birlikte ortağın kar payı ve hisse değerinin de ihraç edilen ortağa ödenmesi gerekmektedir.

Uygulamada şirket hissesinin değer tespiti bilirkişiler aracılığı ile yapılmakta olup, hisse değerinin tayini için pek çok metod mevcuttur. Ancak çoğu zaman şirketlerin gerçek durumunun bilançolara yansımadığı, kayıt dışı faaliyetlerin çokluğu ve az vergi ödemek kaygısı ile karlılık durumunun eksik gösterilmesi bilinen bir gerçektir. Bu nedenle ihraç kararı verilen ortağın her zaman gerçek hisse değerini aldığı söylenemez.  Bu nedenle şirket ortaklığı devam ederken şirketin kayıt dışı çalışmasının önüne geçmek, defterlerinin düzgün tutulmasını sağlamak, kamu borçlarının ödenmesini sağlamak önem arz etmektedir.

Şirketten çıkma

Bir ortağın şirketten ayrılma isteğin mevcut olduğunda ve diğer ortaklarla bu konuda anlaşma sağlanamaz ise, aynen çıkarmada olduğu gibi şirket ana sözleşmesinde hüküm varsa bu hükme müracaat ederek çıkma hakkı kullanılabilir. Sözleşmede de hüküm yoksa mahkemeye başvurmak ve çıkma davası açmak gereklidir. Bir ortağın açtığı çıkma davasına, başka ortakların katılması da mümkündür. Çıkma davası açıldığında şirketin maddi durumunun diğer ortaklarca kasten düşük gösterilmesi ve çıkma hakkını kullanmak isteyen ortağa, hakkından çok daha az para ödenmeye matuf işlemler yapılması, sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle çıkma davası açıldığında mahkemece gerekli tedbirler alınarak çıkmak isteyen ortağın hakları teminat altına alınacaktır. Elbette ilgili ortak tarafından çok geç kalınmamış, tabiri caizse iş işte geçmemiş ise…

         Bu tip davalar tecrübe ve sağlam ticaret hukuku bilgisi gerektirdiğinden, şirketten bir ortağı çıkarmak isteyen şirket ve diğer ortakların ya da hakkında şirketten ihraç davası açılmış kişilerin mutlaka ticaret hukuku uzmanı bir avukattan hukuki yardım almaları gerekir. Hukuki bir engel bulunmasa da bu tip davaları avukatsız takip etmeye kalkışmak büyük hak kayıplarına sebebiyet verecektir.